<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?oxygen RNGSchema="http://ccl.rch.uky.edu/XML/CCL.rng" type="xml"?>
Collectio Dacheriana
Transcribed by
Daniel Ziemann
Encoded and proofread by
Meredith Gaffield
Carolingian Canon Law Project
February 17, 2012
Köln
Erzbischöfliche Diözesan- und Dombibliothek
122
ff. 54v-98r
Book 2
I·
DE CONIURATIONE VEL CONSPIRATIONE EX CONCILIO CALCIDONENSE; CAP XVIII·
Coniurationis vel conspirationis crimen et ab exteris legibus est omnino prohibitum; multo magis hoc in dei ecclesia ne fiat admonere convenieit; si qui ergo clerici vel moniachi reperti fuerint coniurantes aut conspirantes aut insidias ponenetes episcopis aut clericis; gradu proprio penitus abiciantur;
II·
DE DELATORIBUS· EX CONCILIO HIELIBERRITANO·
Delator si quis extiterit fidelis· et per delationem eius aliquis fuerit prescriptus vel interfectus; placuit eum nec in finem accipere communionem; si levior causa fuerit intra quiquennium accipere poterit communionem; si caticuminis fuerit post quinquennii tempora; admittetur ad baptismum;
III·
DE ACCUSATIS ET ACCUSATORIBUS EX CONCILIO CARTAGINIS;
Querendum in iudicio cuius sit conversationis et fidei his qui accusat et his qui accusatur;
IIII·
QUOD EXCOMMUNICATI AD ACCUSATIONEM ADMITTI NON DEBEANT· EX CONCILIO AFRICANO· CAP· XCV·
Placuitque omnibus quoniam superioribus conciliorum decretis de personis que non admittende sunt ad accusationem clericorum iam constitutum est et que persone non admittentur non expressum est; idcirco definimus eum rite ad accusationem non admitti qui postea quam excommunicatus fuerit in ipsa adhuc excommunicatione constitutus sive sit clericus sive laicus accusare voluerit
CARTAGINENSE
V·
QUOD SERVI ET LIBERTI OMNESQUE INFAMES PERSONE NON DEBEANT ACCUSARIE· EX EODEM CONCILIO· CAP· XCVI·
Item placuit ut omnes servi vel proprii liberti ad accusationem non admittantur; ut omnes quos ad accusandaum publica crimina leges publice non admittuant· omnes etiam infamię maculis aspersi id est histriones ac turpitudinibus subiecte personę· heretici etiam sivę pagani seu iudei; sed tamen omnibus quibus accusatio denegatur in causis propriis accusandi licencia non neganda;
VI·
UT QUI UNUM CRIMEN NON PROBAVERIT AD ALTERUM ADMITTI NON DEBEAT EX EODEM CONCILIO· CAP· XCVII·
Item placuit quotienscumque clericis ab accusatoribus multa crimina obiciuntur. et unum ex ipsis de quo prius egerit probare non valuerit; ad cetera iam non admittatur;
VII·
QUI AD TESTIMONIUM ADMITTENDI SUNT EX EODEM CONCILIO· CAP XCVIII
Testes autem ad testimonium non admittendos qui nec ad acusationem admitti precepti sunt vel etiam quos ipse accusator de sua domo produxerit; ad testimonium autem intra annos quattuordeceim ętatis suę non admittatur;
VIII·
DE EPISCOPO QUI EXCOMMUNICAT EUM QUI SIBI SOLI CRIMEN DICIT ESSE CONFESSUM EX EODEM CONCILIO· CAP XCVIIII·
Item placuit ut si quando episcopus dicit aliquem sibi soli proprium crimen fuisse confessum atque ille neget. non putet ad iniuriam suam episcopus pertinere quod illi soli non creditur. et si scriupulo proprię conscientię se dicit neganti nolle communicare;
UT NON TEMERE QUEMQUAM COMMUNIONE PRIVET EPISCOPUS EX EODEM CONCILIO· CAP· C·
Quamdiu excommunicato non communicaverit suus episcopus; eidem episcopo ab aliis non communicetur episcopis· ut magis caveat episcopus ne dicat in quemquam quod aliis documentis convincere non potest;
DE HIS QUI IN ACCUSATIONEM MAIORIS NATU VENIUNT ET UT EPISCOPUM NULLI CRMINOSO LICEAT ACCUSARE· EX CONCILIO CARTAGINENSIS· CAP VIII·
Numidius episcopus assulitanus dixit; preterea sunt quamplurimi non bone conversationis; qui exestimant maiores natu vel episcopus passim vageque in accusationem pulsandos; debent tam facile admitti nec ne? aurelius episcopus dixit; placet igitur caritatei vestrę ut is qui aliquibus sceleribus inretitus est vocem adversus maiorem natu non habeat accusandi; ab universis episcopis dictum est; si criminosus est non admittatur placet;
XI·
DE HIS QUI MERITO FATCINORUM SUORUM AB ECCLESIĘ CONGREGATIONE PELLUNTUR EX EODEM CONCILIO· CAP· VIIII·
Augustinus episcopus legatus provintię numidię dixit; hoc statuere dignamini ut si qui forte merito facinorum suorum ab ęcclesia pulsi sunt et sive ab aliquo episcopo vel presbitero fuerint in communione suscepti; etiam ipse cum eis pari crimine teneatur obnoxius refugientes sui episcopi regulare iudicium; ab universis episcopis dictum est· omnibus placet;
XII·
DE PRESBITERIS QUI A PROPRIIS CORRIPIUNTUR EPISCOPIS EX EODEM CONCILIO· CAP· X·
Alippius episcopus legatus provintię numidię dixit; Nec illud pretermittendum est; ut si quis fortasse presbyter ab episcopo suo correptus tiumore vel superbia inflatus putaverit separatim sacrificia deo offerenda vel aliud erigendum alteare contra ęcclęsiasticam fidem disciplinamque crediderit; non exeat inpounitus; Valentinus primę sedis provintię numidię dixit; Necessario disciplinę ecclesiastice et fidei congrua sunt; que frater noster alippius prosecutus est; proinde quid videatur vestrę dilectioni· dicite; ab universis episcopis dictum est tat; sed si querimoniam iustam adversus episcopum non habuerit inquirendum erit;
XIII·
SI QUIS EPISCOPIS ABSQUE TEMPORE SYNODI IN CRIMINE DETENTUS FUERIT A DUODECIM EPISCOPIS AUDIATUR EX EODEM CONCILIO· CAP· XII·
Felix episcopus dixit; Suggero secundum statuta veterum conciliorum· ut si quis episcopus quod non obtamus in reatum aliquem incurrerit et fuerit ei nimia necessitas non posse plurimos congregare. ne in crimine remaneat. a duodecim episcopis et presbyter a sex episcopis cum proprio suo episcopo audiatur. et diaconus a tribus;
DE DIVERSIS ORDINIBUS ĘCCLESIĘ SERVIENTIBUS· UT SI QUIS IN CAUSAM CRIMINIS INCURRERIT ET ABNUERIT IUDICIUM ECCLESIASTICUM DEBEAT PERICLITARI ET UT FILII SACERDOTUM SPECTACULA SECULARIA NON ADHIBEANT· CAP XV·
Item placuit quisquis episcoporum. presbyterorum. et diaconorum. seu clericorum cum in ęcclesia ei fuerit crimen institutum vel civilis causa fuęrit commota si relicto ęcclesiastico iuditio publicis iudiciis purgari voluęrit ętiam si pro ipso fuerit prolata sententia locum suum amittat. et hoc in criminali; in civili vero perdat quod evicit; si locum suum obtinere maluerit; hoc etiam placuit ut a quibuscumque iudicibus ęcclesiasticis ad alios iudices ęcclesiasticos ubi est maior auctoritas fuerit provocatum non eis obsit quorum fuerit soluta sententia si convincti non fuerint vel inimico animo iudicasse vel aliqua cupiditate aut gratia depravati; sane si ex consensu partium electi fuerint iudices. etiam a pauctiore numero quam constitutum est non liceat provocari· et ut filii sacerdotum spectacula secularia non exhibeant. sed nec expectent licet hoc semper christianis omnibus indictum sit. et ubi blasphęmię sunt non accedant;
XV
UT SI QUIS EPISCOPUS ACCUSATUR AD PRIMATEM IPSIUS PROVINTIĘ CAUSA DEFERATUR CAP XVIIII·
Aurelius episcopus dixit; quisquis episcoporum accusatur; ad primatos provintiae ipsius causam deferat accusator. nec a communione suspendatur cui crimen intenditur nisi ad causam suam dicendam electorum iudicum die statuta literis evocatus minime occurrerit; hoc est infra spatium mensis. ex ea dię qua eum literas accepisse constiterit; quod si aliquas veras necessitatis causas probaverit quibus eum occurrere non potuisse manifestum sit; causę suae dicende intra alterum mensem integram habeat facultatem; verum tamdieu post mensem secundum non communicet· donec purgetur; si autem ad concilium universalem anniversarium occurrere noluerit ut vel ibi causa eius terminetur; ipse in se damnationis sententiam dixisse iudicetur; tempore sane quo non communicat. nec in sua ęcclesia vel parrochia communicet; accusator autem eius si numquam diebus causę dicende defuerit a communione non removeatur; si vero aliquando defuerit subtrahens se restituto a communione accusator; ita tamen ut nec ipsi adimatur facultas causae peragende. si se ad diem occurrere non volluisse probaverit; illud vero ut cum agere ceperit in episcoporum iudicio si fuerit accusatoris persona culpabilis. ad arguendum non admittatur nisi proprias causas. non tamen ęcclesiasticas adserere voluerit;
in communione episcopo ipse removeatur
DE PRESBYTERIS VEL CLERICIS ACCUSATIS EX EODEM CONCILIO· CAP XX·
Si autem presbyteri vel diaconi fuerint accusati adiuncto sibi ex vicinis locis proprius episcopus legitimo numero collegarum quos ab eodem accusati petierint id est una secum in presbiteri nomine sex in diaconi tres ipsorum causa discuciant eadem dierum et dilationum et ad communione remotionum et discussione personarum inter accusatores et eos qui accusantur forma servata; relinquorum autem clericorum causas. etiam solus episcopus loci agnoscat et finiat;
eiusdem
XVII·
DE ACCUSATO VEL ACCUSATORE EX EODEM CONCILIO. CAP· XXX·
Item placuit ut accusatus vel accusator in eo loco unde est ille qui accusatur si metuit aliquam vim temerarię multitudinis; locum sibi eligat proximum quo non sit difficile testes producere ubi causa finiatur;
XVIII·
PRESBITERI ET DIACONI VEL CLERICI QUI IN CAUSAS SUAS AD TRANSMARINA PUTAVERINT APPELLANDUMAS IN COMMUNIONE MINIME SUSCIPIANTUR EX EODEM CONCILIO· CAP· XXXVIII·
Item placuit ut presbiteri diaconi vel ceteri clerici inferiores. in causis quas habuerint si de iudiciis episcoporum suorum questi fuerint; vicini episcopi eos cum consensu sui episcopi audiant· et inter eos diffiniant adhibiti ab eis episcopi; quod si et ab eis provocandum poutaverint; non provocent ad transmarina iudicia. sed ad primates suarum provintiarum. sicut et de episcopis sepe constitutum est; ad transmarina autem qui putaverit appellandum; a nullo intra africam ad communionem suscipiantur;
XVIIII·
UT ACCUSATORES DE LEVIBUS CAUSIS NON AUDIANTUR EX CONCILIO CARTAGINENSE. DE CRIMINALIBUS VERO DISCUCIANTUR· IN QUO EPISCOPUS ACCUSATORIS VICE SE DISCUTIENDUM SCIAT;
Placuit preterea accusandi licentiam in nostris ordinibus si qua existat levitate conprimere; ut si episcopus sit qui iudicat abstinendum si pro humiliatione et correptione fratris adsurgit exorari a ceteris adquiescat fratri; de quo igitur correptione et communicatione adhibita; si autem de crimine aliquem putet esse dampnandum; acusatoris vice discuciendum se sciat; fas est enim ut que uni probantur probentur omnibus;
XX·
DE ACCUSATORIBUS FRATRUM EX CONCILIO ARELATENSE; EOS QUI FALSO FRATRIBUS SUIS CAPITALIA OBIECISSE CONVINCTI FUERINT;
Placuit eos usque ad exitum non communicare. sicut magna synodus sanctęa constituit. nisi digna satisfactione pęnituerint;
XXI·
CLERICI ACCUSATORIES FRATRUM AD COMMUNIONEM RECIPIANTUR NON AD CLERUM EX CONCILIO CARTAGINIS;
Ut episcopi accusatores fratrum excommunicent; et si emendaverint victinum recipiant eos ad communionem non ad clerum;
XXII·
NE SINE ACCUSATORE LEGITIMO QUISPIAM CONDEMPNETUR EX CONCILIO TOLETANO·
Dignum est ut vita innocentis non maculetur pernictię accusantium· adeo quisquis a quolibet criminatus tam acusatus quam accusator presentur adtque legum et canonum sententię exquirantur; ut si indigna ad accusandum persona invenitur; ad eius adccusationem non iudicetur nisi ubi pro capite regię maiestatis causa versatur;
CARTAGINENSE·
XXIII·
EX CONCILIO CARTAGINIS;
Eius qui frequenter litigat et ad accusandum facilis est testimonium; nemo absque gravi examinatione recipiat; EX CONCILIO CARTAGINIS· De clericis ut nullius ęcclesiastici ad testimonium dicendum persona pulsetur; placuit que omnibus quem superioribus conciliorum decretis de personis que admittende sunt ad accusationem clericorum iam constitutum est et que persone non admittantur non expressum est; idcirco definimus eum rite ad accusationem non admitti· quoi postea quam excommunicatus fuerit in ipsa adhuc excommunicatione constitutus. sive sit clericus sive laicus accusare voluerit
XXIIII·
DE EPISCOPORUM AUT CLERICORUM ACCUSATORIBUS EX CONCILIO CALCIDONENSE· CAP· XXI·
Clericos aut laicos accusantes episcopos aut clericos passim et sine probatione; ad accusationem recipi non debere. nisi prius eorum discuciatur existimationis opinio;
XXV·
DE FALSIS TESTIBUS EX CONCILIO HELIBERRITANO;
Falsus testis prout crimen est abstinebitur si tamen fuerit mortis quod obicit et probaverit quod tacuit biennii tempore abstinebitur; si autem non probaverit convento clero placuit per quinquennium abstineri;
XXVI;
UT NULLUS EPISCOPUS VEL INFRA POSITUS DIE DOMINICO CAUSAS AUDIRE PRESUMAT EX CONCILIO TERRAGCONENSE;
Nullus episcoporum aut presbiterorum vel clericorum dię dominico propositum cuiuscumque cause negotium audieat iudicare. nisi hoc tantum a deo statuta sollempnia peragat; ceteris vero diebus convenientibus personis illa que iusta sunt habeant licentiam iudicandi excepto criminalia negotia;
XXVII·
UT NULLUS EPISCOPUS PRO IUDICIIS MUNERA ACCIPIAT EX CONCILIO QUO SUPRA·
Observandum quoque decrevimus nequis sacerdotum vel clericorum more secularium iudicum audeat accipere pro inpensis patrociniis munera; nisi forte in ęcclesia oblata grauita. que non favore muneris videantur accepta· sed conlatione devotionis inlata; quia si quis ista probantur accipere veluti exactores fęnoris aut usurarum possessores secundum statuta patrum se noverint degradeandos;
XXVIII·
UT EPISCOPUS NULLIUS CAUSAM AUDIAT ABSQUE PRESENTIA CLERICORUM SUORUM EX CONCILIO CARTAGINIS;
Irrita erit sententia episcopi· nisi clericorum suorum pręsentia confirmetur;
DE DISCRETIONE CAUSARUM IN QUIBUS SACERDOTES IUDICES FIERI POSSUNT EX CONCILIO TOLETANO;
Sepe principes contra quoslibet maiestatis obnoxios sacerdotibus negotia sua committunt; et quia sacerdotes a christo ad ministerium salutis electi sunt uibi consentiant regibus fieri iudices ubi iureiurando supplicii indulgentia promittitur. non ubi discriminis sententia preparatur Si quis etiam sacerdotum contra hoc commune consultum. discussor in alienis periculis extiterit: sit reus effusi sanguinis apud christum. et apud ecclesiam perdat proprium gradum;
XXX·
DE CONTEMPTU IUDICII EX EPISTOLA PAPE BONIFACII·
Probat vera esse illa que adversum se dicta sunt; quia ad ea confutanda adesse minime vult; et nullus dubitat quod ita iudicium nocens subterfugit; quemadmodum ut absolvatur qui est innocens querit; sed astuta cavillatio eorum qui versutis agendum credunt esse consiliis numquam innocentiae nomen accipiet; confitetur enim de omnibus quisquis se subterfugere iudicium dilationibus putat; veniet tamen aliquando ille qui talis perhibetur in medium; nec prodest illi totiens latuisse totiens subterfugisse; quem sui actus et commissa quocumque fuerit ea que obiciuntur illi si vera sunt crimina persequuntur; ut si adesse voluerit presens si confidit ad obiecta respondeat; quod si adesse neglexerit; dilationem sententię de abssentia non lucretur; nam manifestum est confiteri eum de crimine; qui indulto et totiens delegato iudicio purgandi se hoccasione non utitur; nihil enim interest utrum in presenti examine omnia que dicta sunt conprobentur; cum ipsa quoque professione procurata totiens constet absentia;
iudicum
UT INTER DISCORDES EPISCOPOS CONPROVINCIALES ANTEISTITES AUDEIANT· QUOD SI DAMPNATUS APPELLAVERIT ROMANUM PONTIFICEM. ID OBSERVANDUM QUOD IPSE CENSUERIT EX CONCILIO SARDICENSE· CAP· III·
Osius episcopus dixit: Illud quoque necessario adiciendum est; ut episcopi de sua provintiea ad aliam provintiam in qua non sunt episcopi non transeant nisi forte a fratribus suis invitati. ne videamur ianuam claudere claritatis; quod si in aliqua provintia aliquis episcopus contra fratrem suum episcopum litem habuerit; ne unus e duobus ex alia provintia advocet episcopum cognitorem; quod si aliquis episcopus iudicatus fuerit in aliaqua causa et putat se bonam causam habere ut iterum concilium renovetur. si vobis placet sancti petri apostoli memoriam honoremus. ut si scribatur ab his qui causam examinarunt iulio romano episcopo; et si ciudicaverit renovandum esse iudicium; renovetur et det iudices; si autem probaverit talem causam esse ut non refricentur ea que acta sunt; que decreverit confirmata erunt; si hoc omnibus placet? sinodus respondit placet;
alius
XXXVII·
UT NULLUS ACCUSATI SEDEM USURPET EPISCOPI EX EODEM CONCILIO CAPITULA· IIII
Gaudentius episcopus dixit; addendum si placet huic sententię quam plenam sanctitatem protulistis; ut cum aliquis episcopus depositus fuęrit eorum episcoporum iudicio qui in vicinis locis commemorantur et proclamaverit agendum sibi negotium in urbe romana alter episcopus in eius cathedra post appellationem eius qui videtur esse depositus omnino non ordinetur· nisi causa fuerit in iudicio episcopi romani determinata;
et proclamaverunt
XXXIIII·
DE CLERICIS A COMMUNIONE SUMMOTIS AB ALIO NON RECIPIENDIS EPISCOPIO EX EODEM CONCILIO CAP XVI·
Osius episcopus dixit; hoc quoque omnibus placet; ut sive diaconus etsive presbiter sive quis clericorum ab episcopo suo communione fuerit privatus. et ad alterum perrexerit episcopum et scierit ad quem confugit eum ab episcopo suo fuisse abiectum; non oportet ut ei communionem indulgeadt; quod si fecerit; sciat se convocatis episcopis causas esse dicturum; universi dixerunt; hoc statutum et pacem servavbit et concordiam custodiet;
XXXIIII·
DE EXCOMMUNICATIS APUD VICINOS EPISCOPOS AUDIENDIS EX EODEM CONCILIO CAP XVII·
Osius episcopus dixit; quod me adhuc movet reticere non debeo; si episcopus qui forte iracundus quod esse non debet cito et aspere commoveatur adversum presbyterum sive diaconum suum. et exterminare eum de ęcclesia voluerit; providendum est ne innocens damnetur. aut perdat communionem. et ideo habeat potestatem his qui abiectus est ut episcopos finitimos interpellet et causa eius audiatur ac diligentius tractetur. quia non oportet ei negari audientia roganti; et ille episcopus qui iuste aut iniuste eum abiecit patienter accipiat ut negotium discutiatur ut vel probetur sententia eius a plurimis vel emendetur; tamen prius quam omnia diligenter et fideliter examinentur; eum qui fuerat a communione separatus ante cognitionem nullus debet presummere ut eum communioni societ; hii vero qui conveniunt ad audiendum si viderint clericorum esse fastidiumfastigium et superbiam quia iam non decet ut episcopus iniuriam vel contumeliam patiatur sieverioribus eos verbis castigent ut obediant honesta precipienti episcopo; quia sicut ille clericis sincerum exibere debet amorem caritatis; ita quoque vicissim ministri infucata debent episcopo suo exhibere obsequia;
XXXV·
QUOD NON OPORTEAT CLERICOS HABENTES ADVERSUS INVICEM NEGOTIA PROPRIUM EPISCOPUM RELINQUERE ET AD SECULARIA IUDICIA CONVOLARE EX CONCILIO CALCIDONENSE· CAP XVIIII·
Si quis clericus adversum clericum abet negotium; non deserat episcopum proprium et ad secularia percurrat iudicia· sed prius actio ventiletur apud episcopum proprium. vel certe concilioconsilio eiusdem episcopi apud quos utreque partes voluerint iudicium continebunt; si quis autem preter hęc fecerit; canonicis correptionibus subiacebit; quod si clericus habet causam adversus episcopum proprium vel adversus alterum; apud sinodum provintiae iudicetur; quod si adversus eiusdem provintiae metropolitanusm episcopus vel clericus habet querellam; petat primatem dioceseos aut sedem regię urbis constantinopolitane et apud ipsum iudicetur;
presbiter
SI QUIS EXCOMMUNICATUS ANTE AUDIENTIAM COMMUNICARE PRESUMPSERIT IPSE IN SE DAMNATIONEM PROTULIT EX CONCILIO CARTAGINIS; CAP VIIII·
Item placuit universo concilio; ut qui excommunicatus fuerit pro suo neglectu sive episcopus sive quilibet clericus et tempore excommunicationis suę ante audientiam communicationem presumpserit; ipse in se damnationeis iudicetur protullisse sententiam;
XXXVI·
UT CLERICI DE IUDITII SUOI COGNIONE NON COGANTUR IN PUBLICO DICERE TESTIMONIUM EX CONCILIO· CAP VI·
Petendum etiam ut statuere dignentur ut si forte in ęcclesia quamlibet causam iure apostolico ęcclesiis inposito agere voluerint· et fortasse decisio clericorum uni parti displicuerit; non liceat clericum in iuditium ad testimonium devocari eum qui cognitor vel presens fuit· ut nulla ad testimonium devocari eum qui cognitor vel presens fuit ut nulla ad testimonium dicendum ecclesiastici cuiuslibet et persona pulsetur;
DE CLERICIS DAMNATIS EX CONCILIO AFRICANO CAP XXXVIIII· XXXVII·
Et illud petendum ut statuere dignetur ut sicut cuiuslibet honoris clericus iudicio episcoporum quocumque crimine fuerit damnatus; non liceat eum sive ab ecclesiis quibus prefuit sive a quolibet homine defensari. interposita poena damni pecuniae adtque honoris quo nec etatem nec sexum excusandum esse precipiant;
ab eis
XXXVIIII·
DE CLERICIS QUI INTRA ANNUM CAUSAM SUAM AGERE NON PROCURARINT EX CONCILIO AFRICANO CAP XLIII·
Rursum constitutum est ut quotiens clericos convictis et confessis in aliquo crimine vel propter eorum quorum verecundię parcitur vel propter ęcclesię obproprium aut inipsolentem insultationem hereticorum autque gentilium si forte cause suę adesse voluerint et innocentiam suam adserere causam suam purgare contempserint; nulla eorum vox postea pęnitus audiatur;
XL
QUOD ELECTORUM IUDICUM SENTENTIA SPERNI NON DEBEAT EX CONCILIO AFRICANO· CAP LXXXVIIII·
A iudicibus autem quos communis consensus elegerit; non liceat provocare et quisquis provocatus fuerit pro contumatiam nolle obtemperare iudicibus cum hoc prime sedis episcopo fuerit probatum. det litteras ut nullus ei communicet episcoporum donec obtemperet;
XLI·
DE PRESBITERIS ET CLERICIS UT NON APPELLENT NISI AD AFRICANUM CONCILIUM· EX EODEM CONCILIO CAP XCII·
Item placuit ut presbiteri diaconi vel ceteri inferiores clerici in causis quas habuerint si de iudiciis episcoporum suorum questi fuerint; vicini episcopi eos audiant. et inter eos quicquid est finiant. adhibiti ab eis ex consensu episcoporum suorum; quod si et ab eis proconcilia· vel ad primates provintiarum suarum; ad transmarina autem qui putaverint appellandum; a nullo intra africam in communione suscipiantur;
XLII·
EX CONCILIO AURELIANENSE·
Clericus cuiuslibet gradus sine pontificis sui misso; nullum ad secularem iudicium presumat trahere. neque laico inconsulto sacerdote clericum in secularem iuditium liceat exhibere;
XLIII·
DE DAMPNATIS ET MINISTRARE TEMPTANTIBUS EX CONCILIO ANTIOCHENO· CAP· III
Si quis episcopus damnatus a sinodo presbyter aut diaconus a suo episcopo. ausi fuerint aliquid de ministerio sacro contigere sive episcopus iuxta precedentem consuetudinem sive presbiter aut diaconus. nullo modo liceat ei nec in alia sinodo restitutionis sed et communicantes ei; omnes abici de ęcclesia; et maxime si postea quam didicerint adversum memoratos prolatam fuisse· sententiam eisdem communicare temptaverint;
spem aut locum habere satisfactionis;
XLIIII·
DE CLERICIS EXCOMMUNICATIS ET LAICIS EX CONCILIO ANTIOCHENO;
Si quis a pproprio episcopo communione privatus est; non ante suscipiatur ab aliis quam suo reconcilietur episcopo. aut certe ad synodum que congregatur occurrens pro se satisfaciat et preersuadens concilio sententiam suscipiat alteram; hec autem definitio maneat circa laicos et presbiterios et diaconos omnesque. qui sub regulas esse monstrantur;
DE EPISCOPIS ET CLERICIS ADEUNTIBUS IMPERATOREM EX CONCILIO ANTIOCHENO· CAP XI;
Si quis episcopus aut presbiter aut quilibet regulę subiectus ecclesię. preter consilium et litteras episcoporum provincię. et precipuę metropolitani adierit imperatorem; hunc reprobari et abici oportere non solum a communione verum et ab honore cuius particeps videtur existere. quia venerandi principis auribus molestiam temptavit inferre contra leges ecclesię; si igitur adire principem necessaria causa deposcit. hoc agatur cum tractatu et consilio metropolitani et ceterorum episcoporum qui in eadem provincia commorantur; qui etiam proficiscentem suis prosequantur epistolis;
XLVI·
DE DAMPNATIS EPISCOPIS AUT CLERICIS ET ADEUNTIBUS IMPERATOREM EX CONCILIO ANTIOCHENO· CAP· XII·
Si quis a proprio episcopo presbiter aut diaconus aut a sinodo fuerit episcopus forte damnatus et imperatoris auribus molestus extiterit; oportet ad maius episcoporum converti concilium· et que putaverint habere iusta plurimis episcopis suggerant· eorumque discussiones ad iudicia prestolentur; si vero hęc parvi pendentes molesti fuerint imperatoribus hos tionis habere nec spem future restitutionis pęnitus operiri;
XLVII·
DE EPISCOPIS AB EIUSDEM PROVINTIĘ SACERDOTIBUS CONSONANTIER EXCLUSIS EX CONCILIO ANTIOCHENO· CAP XV·
Si quis episcopus de certis criminibus accusatus condempneatur ab omnibus episcopis eiusdem provincię cunctique consonanter eandem contra eum formam decreti protulerint; hunc apud alios nullo modo iudicari sed firmam concordantium episcoporum provintię manere sentenciam;
DE SYNODIS QUE AB EPISCOPIS SUIS DEBENT TEMPORIBUS IN PROVINTIA CAELEBRARI· EX CONCILIO ANTIOCHENO; CAP· XX·
Propter utilitates ęcclesiasticas et absolutiones earum rerum quę dubitationem controversiamque recipiunt; obtime placuit ut per singulas quasque provintias· bis in anno episcoporum concilia cęlebrentur; semel quidem post terciam septimanam festi paschalis; ita aut In quartam septimanam pentecosten conveniat synodus. metropolitano provinciales episcopos ammonente; secunda vero synodus; fiat idibus octobris id est quinto decimo dies mensis octuoberis que hiperberetheon greci cognominant; in ipsis autem conciliis adsint presbiteri et diaconi et omnes qui se lesos exhistimant et sinodi experiantur examen; nullis vero liceat apud se cęlebrare concilia; pręter eos quibus metropolitana iura videntur esse commissa;
DE EPISCOPIS QUI AD CONCILIA NON OCCURRUNT EX CONCILIO AFRICANO· CAP· XLIII·
Item placuit quotienscumque concilium congregandum est; episcopi qui neque ętate neque ęgritudine neque aliqua gravioraei necessitate inpediuntur conpetenter occurrant. et primatibus suarum quarumque provintiarum intimetur. ut de universis episcopis vel duę vel tres· turme fiant· ac de singulis turmis vicissim quodquod electi fuerint ad diem concilii instantissime occurrant; quod si non potuerint occurrere; excausationes suas in tractoria subscribant vel si post adventum tractorię aliquę necessitates repente forsitan ortae fuerint nisi rationem inpedimenti sui apud suum primatem reddiderint ecclę suę communionem debere esse contemptos;
L.
UT DE ALIĘNO MONASTERIO SUSCEPTOS NEC PREPOSITOS MONASTERII NEC CLERICOS LICEAT ORDINARE· EX CONCILIO AFRICANO· CAP· XLVII·
Item placuit ut si quis de alterius monasterio repertum vel ad clericatum promovere voluerit vel in suo monasterio maiorem monasterii constituerit; episcopus qui hoc fecerit a ceterorum communione contentus sit et illie neque clericus neque propositus perseveret;
LI·
DE ORDINE QUO DEPOSITI ITERUM ORDINENTUR EX CONCILIO TOLETANO;
Episcopus presbyter aut diaconus si a gradu suo iniuste deiectus secundam synodo innocens repperiatur; non potest esse quod fuerat. nisi gradus amissos recipiat; quod si episcopus fuerit; recipiat coram altario de manu episcoporum orarium anulum et baculum; si presbyter orarium et planetam; si diaconus orarium et albam; subdiaconus patenam et calicem; sic et reliqui gradus ea in reparationem sui percipiant; que cum ordinarentur percieperant;
planetam
LII·
UT EPISCOPIUS DIOCESANOS PRESBITEROS ET QUOSDAM EX LAICIS CONVENIAT LITTERIS EX CONCILIO TERRACONENSE·
Epistole tales per fratres a metropolitano sunt dirigende; ut non solum cathedralibus ęcclesie presbiteris. verum etiam de diocesanis ad concilium trahant. et aliquos de filiis ęcclesię secularibus secum adducere debeant;
EPISCOPOS
LIII
UT AD METHROPOLITANI ARBITRIUM SINODUS CONGREGETUR· EX CONCILIO ARELATENSE·
Ad arelatensis episcopi arbitrioum sinodus congreganda; ad quam urbem ex omnibus mundi partibus sub sancti martini tempore legimus celebratum fuisse concilium; adquem conventum si quis commuonitus infirmitatis causa defuerit; persona vice sua dirigat;
LIIII·
DE DEFENSORIBUS ĘCCLESIARUM AB IMPERATORE POSCENDIS EX CONCILIO AFRICANO CAP XLII·
Ab imperatoribus universis visum est postulandum propter aflictionem pauperum quorum molestus sine intermissione fatigatur eclesia ut defensores eis adversus in potentias divitum cum episcoporum provisionem delegentur;
LV
DE HIS QUI ECCLESIASTICA MINISTERIA PRETER ECCLESIAM FACIUNT EX CONCILIO GANGRENSIS CAP VI·
Si quis extra ęcclesiam seorsum conventus celebrat. et despiciens ęcclesiam ea que sunt ęcclesie voluerit usurpare non conveniente presbytero iuxta decretum episcopi anathema sit;
GRANGRENSIS
DE FRUCTUUM OBLATIONIBUS QUE MINISTRIS ECCLESIĘ CONFERUNTUR· EX EODEM CONCILIO· CAP VII·
Si quis oblationes ecclesię extra ecclesiam accipere vel dare voluerit preter conscientiam episcopi vel eius cui huiuscemodi officia commissa sunt nec cum eius voluerit agere consilio; anathema sit;
LVII
DE HIS QUIE IN USUS PAUPERUM CONFERUNTUR EX EODEM CONCILIO CAP VIII
Si quis dederit aut acceperit oblata preter episcopum vel eum qui constitutus ab eo ad dispensandam misericordiam pauperibus; et qui dat et qui accipit anathema sit;
LVIII·
DE HIS QUI ACGAPAS ID EST PASSTIONES PAUPERUM RISUI DEPUTANT EX EODEM CONCILIO CAP XI·
Si quis despicit eos qui fideliter agapas id est convivia pauperibus exibent· et propter honorem domini convocant fratres. et noluerit communicare huiuscemodi vocationibus parvipendens quod geritur; anathema sit;
UT QUI OBLATIONES DEFUNCTORUM RETINENT EXCOMMUNICENTUR EX CONCILIO VASENSE·
De dampnatione eorum qui oblationes defunctorum retinent ęcclesiis tradere demorantur; ut infideles sunt ab ecclesia abiciendi. quousque ad exinanitionem fidei pervenire certum est; hanc piętatis divine exacerbationem quia et fideles de corpore recedentes votorum plenitudine et pauperes conlatu alimonię et necessaria sustentatione fraudantur; hi enim tales quasi egentium necatores nec redentes iudicium dei habendi sunt; unde et quideam patrum hoc scriptis suis inseruit congruentem sententiam qui ait; amico quippiam rapere furtum est; ęcclesię fraudare sacrilegium est;
examinationem·
LX·
DE HIS QUI SUAS VEL PROPINQUORUM OBLATIONES ĘCCLESIE FRAUDANT EX CONCILIO AGATENSE;
Clerici etiam vel seculares qui oblationes parentum aut donatas aut testamenta relictas retinere prestiterint aut id quod ipsi donaverunt ecclesiis vel monasteriis crediderint auferendum; sicut sinodus sancta constituit velut necatores pauperum quousque reddant ab ecclesiis excludantur;
LXI
SI QUIS POTENTIUM QUEMLIBET EXPOLIAVERIT· ET ADMONENTE EPISCOPO NON REDDIDERAIT· EXCOMMUNICETUR EX CONCILIO TOLETANO·
Si quis de potentibus clericum aut quemlibet pauperiorem aut religiosum expoliaverit et mandaverit ad ipsum episcopus ut eum audiat et his contempserit; invicem mox scripta percurrant per omnes provintie episcopos. et quoscumque adire potuerit ut excommunicatus habeatur donec audiatur et reddat alięna:
LXII
SI EPISCOPUS A METROPOLITANO ADMONITUS PRO SINODO VEL ORDINATIONE EPISCOPALI VENIRE DISTULLERIT· EX CONCILIO AGATENSE;
Si metropolitanus episcopus ad conprovintiales episcopos epistulas direxerit. in quibus eos aut ad ordinationem summi pontificis aut ad sinodum invitet postpositis omnibus excepta gravi infirmitate corporis aut preceptionem regia ad constitutum diem adesse non differant; qui si defuęrint; sicut prisca canonum precepit auctoritas. usque ad proximam sinodum karitate fratrum et ęcclesię communione priventur;
UT EPISCOPUS QUI CONTRA PROFESSIONEM IN CONCILIOI HABITUM VENERIT DEPONATUR EX CONCILIO CARTAGINIS;
Genedius episcopus dixit; omnia ergo que coetu gloriosissimo statuta sunt placet omnibus custodiri; ab universis episcopis dictum est; placet. placet custodiantur ab omnibus;
LXIIII·
EX EPISTOLA LEONIS AD RUSTICUM DE COMMUNIONE PRIVATIS· ET ITA DEFUNCTIS· CAP XX·
Horum causa dei iuditio servanda est; in cuius manu fuit. ut talium obitus usque ad communionis remedium differetur; nos autem quibus viventibus non communicabimus mortuis communicare non possumus;
DE TERMINIS MINIME TRANSFERENTIS EX EPISTOLA PAPE INNOCENTIS AD FLORENTINUM· CAP XXXVI·
Innocentius florentino episcopo tiburtinensi; non semel sed aliquotiens clamat scriptura divina transferri non oportere terminos a patribus constitutos. quia nefas est si quod aliter semper possederit alter invadat; quod tuam bonitatem frater et quo episcopus noster ursus adserit pepetrasse; nam nomentanam sive feliciensem parrochiam ad suam diocesim a maioribus pertinentem invasisse te atque divina caelebrasse inconsulto eodem ac nesciente; non sine dolore conquestus est; quod si verum est non leviter te incurrisse cognoscas; unde si declinare cupis tante usurpationis invidiam; nostris litteris admonitus te convenit abstinere; certe si aliquid tibi credis iustitię suffragari. integris omnibus et pristino statu manentibus. post dies venerabiles pasche adesse debebis. ut memorati possis intentionibus respondere. partibusque in medio collocatis. quid antiquitas aut veritas habeat requiramus;
mo
DE EPISCOPIS QUI QUOD REPETERE POTUERANT PRETERMISSO SYNODO INVASERINT EX CONCILIO CARTAGINIS· EX CONCILIO AFRICANO· CAP XXXVII;
Placuit ut episcopus quascumque ęcclesias vel plebes quas ad suam cathedram existimat pertineri non ita repetierint ut causas suas episcopis iudicantibus agant. sed alio retinente inruerint sive nolentibus sive volentibus plebibus causę suę detrimentum patiantur; et quicumque iam hoc fecerunt si nondum est inter episcopos finita contentio sed adhuc inde contendunt; ille inde discedat quem constiterit pretermissis iudiciis ęcclesiasticis inruisse; nec sibi quisque blandiatur; si a primate ut retineat litteras impetrarit; Sed sive habeat litteras sive non habeat; conveniat eum qui tenet. et eius litteras accipiat ut eum appareat pacifice tenuisse ęcclesiam ad se pertinentem; si autem ille aliquam questionem retulerit; per episcopos iudices causa finiatur sive quos eis primateus dederint sive quos ipsi vicinos cum consulto primatis elegerint;
contio
LXVII·
UT BASILICE IN CUIUS TERRITORIO SUNT IN EIUS EPISCOPI MANEANT POTESTATE EX CONCILIO ARELATENSE;
Omnes autem basilice que per diversas constructe sunt vel cotidię construuntur; placuit secundum propriorum canonum regulam ut in eius episcopi in cuius territorio posite sunt potestate consistant;
AURELIANENSE
LXVIIII·
DE PAROCHIIS EX CONCILIO CALCIDONENSE·
Singularum ecclesiarum rusticas parrochias vel in possessionibus manere inconcoussas. illis episcopis qui eas retinere noscuntur; et maxime si per tricennium eas absque vi obtinentes sub dispensatione rexerunt; quod si intra tricennium facta fuerit de his vel fiat altercatio; licere eis qui se lesos adsserunt apud sanctam synodum provintię certari; quod si quis a metropolitano leditur; apud primatem dioceseos aut apud constantinopolitanam sedem iudicetur· sicut superius dictum est; si qua vero civitas potestate imperiali novata est aut si protinus innovetur civiles dispositiones et publicas ecclesiasticarum parrochiarum quoque ordines subsequantur;
QUOD ECCLESIARUM OMNIUM DOTES AD EPISCOPI ORDINATIONEM DEBEANT PERTINERE EX CONCILIO TOLETANO·
Multi contra canonum constituta sic ecclesias quas ędificaverint postulant consecrari; ut dotem quam eius ęcclesię contulerint· censeant ad episcopi ordinationem non pertinere; quod factum et in preteritum displicet· et in futuro prohibetur; sed omnia secundum constitutionem antiquam ad episcopi ordinationem et potestatem pertineant;
LXX·
DE TRICENNALI PRESCRIPTIONE UT POST XXX ANNOS NULLI LICEAT PRO EO APPELLARE QUOD LEGUM TEMPUS EXCLUSIT EX EPISTOLA PAPE GELASI;
Illud etiam adnecti placuit; ut si quod absit facultates ęcclesię nec non et dioceses ab aliis quibus possidenteur episcopis iure sibi vindicent quod tricennalia lex conclusit quia et filiorum nostrorum principum ita emanavit auctoritas ut ultra triginta annos nulli liceat pro id appellare quos legum tempus excludit datum iduum maiarum asterio et presidio;
LXXI
UT EPISCOPUS AMBULET PER DIOCESEM SUAM EX CONCILIO BRACARENSE
Placuit omnibus episcopis atque convenit; ut per singulas ecclesias episcopi per dioceses ambulantes. primum discuciant clericos quomodo ordinem baptismi teneant vel missarum et quecumque offitia in ecclesia peragantur; et si recte quidem invenerint deo gratias; Sin autem minime; docere debeat ignaros. et hoc modis omnibus pręcipere. ut sicut antiqui canones iubent ante dies xx baptismi ad purgationem exorcismi caticumini currant; in quos xx dies omnino caticumini symbolum· quod est credo in deum patrem omnipotentem· specialiter doceantur; postquam ergo hec suos clericos discusserint vel docuerint episcopi; alia dię convocata plebs ipsius ecclesiae. doceat illos ut errorem fugiant idolorum. vel diversa crimina id est homicidium adulterium· periurium· falsum testimonium· et reliqua peccata mortifera aut quod nolunt sibi fieri non faciant alteri· ut credant resurrectionem omnium hominum et diem iudicii. in quo unusquisque secundum suam operam recepturus est; et sic postea episcopus de ecclesia illa proficiscatur ad aliam;
LXXII·
UT EPISCOPUS DUOS SOLIDIOS TANTUM ACCIPIAT· NEQUE TERTIAM PARTEM DE OBLATIONIBUS QUERAT ET UT CLERICI NON COGANTUR MORE SERVILI EX CONCILIO QUO SUPRA;
Placuit ut nullus episcoporum cum suas dioceses ambulant. preter honorem cathedrę suę id est duos solidos aliquid aliud per ecclesias tollat· neque terciam partem ex quacumque oblatione populi in ecclesiis parrochialibus requirat· sed illa tertia pars pro luminaria ecclesię vel recuperatione servetur et singulis annis episcopi exinde ratio fiat; nam si tertiam partem illam episcopus tollat; lumen et sarta tecta abstulit ecclesię; similiter et ut parrochiales clerici servili more in aliquibus operibus episcopi non cogantur. quia scriptum est; neque vi dominantes in clero;
LXXIII·
EX CONCILIO TOLETANO;
De exactione ecclesiarum gallitię provintię inter cetera denique que communi consensu nos conferre conpetenter oportuit querimonias etiam parrochialium presbyterorum gallitie provincię sollertissime discernere deocuit; quas contra pontificum suorum rapacitates necessitas ut conperimus tandem compulit in publicum examen deferre; hii enim pontifices ut evidens inquisitio patefecit; indiscreto moderamine parrochiatanas ecclesias pregravantes dum in exhactionibus superflui frequenter existunt· pene usque ad exactionem extreme virtutis quasdam basilicas perduxisse probantur; ne ergo fiat d cetero quod constat hactenus inordinate presumptum; non amplius quam duos solidos unusquisque episcoporum prefate provintię per singulas diocesies vel basilicas iuxta sinodum bracarense annua inlatione sibi expetet inferri; monasteriorum tamen basilicis ab hac solutionis pensione se iunctis; cum vero episcopus dioceseim visitat nulli pre multitudine onerosus existat. nec umquam quinquagenarium numerum evectionis excedat. aut amplius quam una dię per unamquamque basilicam remorandi licentiam habeat; quicumque vero pontificum eorundem aliter quam decernimus agendum presumpserit. correptioni procul dubio canonum subiacebit; qua constitutione sinodalium transgressorum priscorum patrum edictis corripiendis oportet; quod si episcopus aut langore detentus aut aliis occupationibus inplicatus id explere nequiverit; presbiteros probabiles aut diacones mittat qui et reddita basilicarum et reparationes et ministrantium vitam inquirant;
pensatione
LXXIIII
DE DISPENSATORIBUS SINGULARUM ECCLESIARUM EX CONCILIO CALCIDONENSIS· CAP XXVI·
Quoniam in quibusdam ecclesiis ut rumore conperimus preter economos episcopi facultates ecclesiasticas tractant; placuit omnem ecclesiam habentem episcopum habere economum de clero proprio qui dispenset res ęecclęsiasticas secundum sententiam episcopi proprii· ita ut ęecclesię dispensatio preter testimonium non sit. et ex hoc dispergantur ecclesiastice facultates et sacerdotio maledictionis derogatio procuretur; quod si hoc minime fecerit; divinis constitutionibus subiacebit;
LXXV·
UT AB IMPERATORIBUS POSTULETUR ADVOCATORUM DEFENSIO PRO CAUSIS ĘCCLESIAE EX CONCILIO AFRICANO; CAP LXIIII
Placuit etiam; ut petant ex nomine provintiarum omnium legati perrectouri vincentius et fortunatianus a gloriosissimis imperatoribus; ut dent facultatem defensores constituendi scolasticos qui in actu sunt vel in munere defensionis causarum· ut morae sacerdotum provintię. idem ipsi qui defensionem ecclesiarum susceperint abeant facultatem pro negociis ecclesiarum quotiens necessitas flagitaverit vel ad obsistendum obrepentibus vel ad necessaria suggerenda ingredi iudicum secretaria;
LXXVI·
DE HIS QUIE FIDELIBUS IN PARROCHITANIS BASILICIS OFFERENTUR EX CONCILIO AURELIANENSE;
De his quie parochiis in terris. vineis. mancipiis atque peculiis quicumque fideles obtulerint; antiquorum canonum instituta serventur et omnia in episcopi potestate consistant; de his tamen que in alteario accesseruint tertia fideliter episcopuis deferatur;
DE SACRIS LOCIS NOVITER INSTITUTIS QUAMVIS SUPERIUS DICTUM SIT HOC NUNC TAMEN ADICITUR UT NULLA BASILICA SUB DEFUNCTORUM CONSTRUCTA NOMINE DEDICETUR EX EPISTOLA PAPE GELASI· CAP XXV·
De locorum consecratione sanctorum quamvis superius strictim fuerit conprehensum; nobis quoque patefactum est; quod absque pręcepto sedis apostolice nonnulli factas ecclesias vel oratoria sacrare presumant; hoc sumus tamen indicio detestabiliore permoti; quod in quocumque nomine defunctorum et quantum dicitur nec omnino fidelium ędificatas sacris precessionibus audacter instituere memorantur; que quoniam tam acerva. tam dura sunt. ut eadem vix noster ferre possit auditus; si re vera christianitatis affectus in illis regionibus certus et fixus est et deistrictius ista querantur et a quibus fuerint gesta prodantur; quoniam sicut latentibus in hac atrocitate nominibus non existat in qua sententiam debitam proferatur; ita cum manifesti fuerint documentis expositis quam et sceleris tanti poscit inmanitas. non vitavbit ullatenus ultionem;
LXXVIII
QUOD UNAQUAQUE ĘCCLESIA CUI EPISCOPUS PREEST QUATUOR TAM DE RETIBUS QUAM DE OBLATIONE FIDELIUM FIERI DEBEANT PORTIONES. UT UNA SIT EPISCOPI ALIA CLERICORUM TERTIA PAUPERORUM· ET QUARTA FABRICIS ECCLESIASTICIS ADPLICETUR· EX EPISTOLA PAPE GELASI· CAP XXVII·
Quattuor autem tam de reditu quam de oblatione fidelium prout cuiuslibet ęcclesiae facultas admittit· Sicut dudum rationabiliter est decretum; convenit fieri portiones; quarum una sit pontificis. altera clericorum. pauperum tertia. quarta fabricis adplicanda; de quibus sicut sacerdotis intererit integram ministris ęcclesię memoratam dependere quantitatem; Si clericus; ultra delegatam sibi summam nihil insolerter noverit expetendum; ea vero que ecclesiasticis ędificiis adtributa sunt; huic operi veraciter prerogata locorum doceat instauratio manifesta sanctorum. quia nefas est si sacris edibus destitutis in lucrum suum presul inpendia his designata convertat; ipsam nihil hominus adscriptam pauperibus portionem· quamvis divinis rationibus se dispensasse· monstraturusm esse videatur tamen iuxta quod scriptum est aut videant opera vestra bona et glorificent patrem vestrum qui in caelis est· oportet etiam presenti testificatione predicari· et bone fame preconiis non taceri;
LXVIIII·
EX EPISTOLA PAPE SIMPLICII; SIMPLITIUS EPISCOPUS FLORENTINO EQUITIO ET SEVERO EPISCOPUIS· CAP· II·
Relationes vestre dilectionis instrucxit et gestorum series plenius intimavit; gaudenctium aufiniensis ęcclesię sacerdotem contra statuta canonum ac nostra precepta· ordinationes inlicitas perpetrasse; quarum illi totam penitus auferri precipimus potestatem; scripsimus enim ad severum fratrem et coepiscopum nostrum; ut si necesse fuerit ipse in supradicta ecclesia consideratis patrum regulis hoc fungatur officio quo ille abusus esse convictus est· ita ut hii qui inlicite ab eodem sunt provecti. ab ecclesiasticis ministeriis sint remoti; simul etiam de reditibus ecclesiae vel ollatione fidelium quid deceat nescienti nihil licere permittat. sed sola ei ex his quarta portio remittatur. duę ecclesiasticis fabricis et erogationi peregrinorum· et pauperum profuture; ab onagro presbytero sub periculo sui ordinis ministrentur; ultima inter se clerici pro singulorum meritis dividatur; act vero ministeria ecclesiae que alienata conperimus; repearare presumptor predicti fratris conpellatur instantia; cui etiam in hoc specialiter precepimus inmineri; ut tres illas portiones quas triennium dicitur sibi tantummodo vindicasse restituat; data quartodecimo kalendarum decembrium; post consoulatum Leonis agusti;
SEVERIANO
una
LXXX·
UT NULLI APOSTOLICE SEDIS PRESULI POSSESSIONEM ĘCCLESIĘ MAGNAM VEL PARVAM IN PERPETUUM LICEAT ALIENARE VEL COMMUTATIONIS OBTENTU AD CUILIBET IURA TRANSVERTERE· ET DE DOMIBUS ĘCCLESIASTICIS QUE SUNT IN URBIBUS COMMUTANDIS EX INSTITUTIS· PAPE SIMMACIHI; CAP· IIII
NHis ergo perpensis mansuro cum dei nostri consideratione decreto sancimus ut nullus apostolice sedis presuli a presente die donec disponente domino catholice fidei manserit doctrina salvatoris; liceat predium rusticum quanticumque fuerit vel magnitudinis vel exiguitatis. sub perpetua alienatione vel commutatione ad cuiuslibet iura transferre. nec cuiusquam excusentur necessitatis obtentu. quippe cum non sit personale quod loquimur; nec aliquis clericorum vel laicorum sub hac occasione accepta tueatur; sed nec in usumfructu rura aliquibus dari liceat. nec data retineri. preter clericos et captivos. atque peregrinos· ne male tractationis ministretur occasio· cum liberalitati· illia alia itinera reserventur; sane tantum domus quibuslibet urbibus constitute· quarum statum necesse est· expensa non modica sustentari acceptis si offerri contigerit sub iusta existimatione reditibus· et divini timore iudicii commutentur;
UT NON LICEAT PRESBYTERIS TITULORUM SUORUM PREDIA SEU QUICQUID IURIS EORUM FUERIT QUOLIBET ALIENARE COMMENTO; QUI VERO HOC AGERE TEMPTAVERIT ORDINIS SUI AMISSIONE PLECTATUR· CAP· V·
Pari etiam ecclesiarum per omnes romane civitatis titulos qui sunt presbyteri vel quicumque fuerint· adstringi volumus lege custodes. quia nefas dictum est obligatione qua se per caritatem christi conectit summus pontifex ea hominem secundi in ecclesia ordinis non teneri; quicumque tamen oblitus dei et decreti huius inmemor cuius romane civitatis sacerdotes volumus religiosis nexibus devinciri in constitutum presens committens quicquam de iure titulorum vel ecclesia superius prefata quolibet modo preter aurum argentum vel gemmas vestes quoque si sunt vel si accesserint aliquea mobilia ad ornamenta divina minime pertinentia perpetuo iure exceptis dumtaxat sub prefata conditione domibus alienare temptaverit; donator· alienator ac venditor· honoris sui amissione multetur;
UT QUI PETIERIT PREDIUM ECCLESIAE· ET ACCIPERIT· AUT SI QUIS PRESBYTERORUM AUT DIACONORUM NEC NON DEFENSORUM DANTI SUBSCRIPSERIT· ANATHEMA FERIATUR· CAP· VI·
Preterea qui petierit aut acceperit vel qui presbyterorum. aut diaconorum seu defensorum danti subscripserit quod iratus deus animas percutit; anathema feriatur; sitque accipienti vel subscribenti de personis superius conprehensis. id est quas anathemate feriri censuimus in statuta pena contubernium. servata quam premissimus in alienatore vindicta. nisi forte et alienator sibi dum repetit. et qui acceperit celeri restitutione prospexerit;
LXXXIII
UT SI QUIS ANATHEMATIS PENAM PARVI DUXERIT· ETIAM DOCUMENTO QUO SE PUTET ECCLESIAE PRAEDIUM POSSIDERE FRUSTETUR· LICEATQUE CUILIBET ECCLESIASTICE PERSONE VOCEM CONTRADICTIONIS ADFERRE· ET CUM FRUCTIBUS PRETERITI TEMPORIS ET AD EADEM PREDIA ALIENATA REPOSCERE· CAP VII·
Quod si minore anime suę cura quisquam remedium oblatum forte neglexerit super ea pęnarum genera que superius tenentur adscripta contra fas· si quod conceptum fuerit documentum universis viribus quamvis ab initio nullas habuerint effetetur. sed etiam liceat quibuscumque ecclesiasticis personis vocem contradictionis afferre· et ecclesiastica auctoritate fulciri ita ut cum fructibus possit aliena reposcere; nec aliquid se ante tribunal christi obstaculo muniat quia a regiosis animabus ad substantiam pauperum derelicta contra fas. sine aliqua pietatis consideratione dispergit; huius autem constitutuis legum in apostolica tantum volumus sede servari. universis ecclesiis per provintias secundum animarum considerationem quem proposito religionis convenire rectores earum viderint more servato;
SI QUIS CLERICORUM PAUPER IN ORDINE PROMOTUS POSTEA HABUERIT ALIQUID. ECCLESIAE POTESTI SUBICIAT EX CONCILIO CARTAGINIS CAP XXXII;
Item placuit ut episcopi presbyteri diaconi vel quicumque clerici qui nihil habentes ordinantur. et tempore episcopatus vel clericatus sui agros vel quiecumque prediea nomini suo conparant; tamquam rerum domini carum invasionis crimine teneantur. nisi admoniti in ecclesiam eadem ipsa contulerint; si autem ipsis proprię aliquid liberalitate alicuius vel successione cognationis obvenerit. faciant inde quod eorum proposito congruit; quod si ad suo proposito retrorsum exorbitaverint; honore ęcclesiastico indigni. tamquam reprobi iudicentur;
LXXXV·
UT PRESBITERUI REM ECCLESIAE IN QUA SUNT CONSTITUTI NON VENDANT ET UT NULLO EPISCOPO LICEAT REM TITULI MATRICIS ECCLESIAE USURPARE EX EODEM CONCILIO· CAP· XXXIII·
Item placuit ut presbyteri non vendant rem ęcclesiae ubi sunt constituti nescientibus episcopuis suis; quomodo et episcopis non liceat vendere predia ecclesię ignorante concilio vel presbyteris suis; non habente ergo necessitatem nec episcopo liceat matricis ecclesię rem tituli sui usurpare;
LXXXVI·
EX EODEM CONCILIO· UT RES ECCLESIAE NEMO DISTRAAT; CAP VII
Item placuit ut rem ecclesiae nemo presbiter vendat; quod si reditus non habet et aliqua nimia necessitas cogit; hanc insinuandam esse primati provintię ipsius ut cum statuto numero episcoporum utrum faciendum sit arbitretur; quod si tanta urguet necessitas ecclesiae. ut non possit ante consulere; saltem vicinos testes convocet episcopus curans ad concilium omnes referre sue ecclesię necessitates; quod si non fecerit; reus deo et concilio venditor honore amisso teneatur;
LXXXVII
DE REBUS AD ECCLESIAM PERTINENTIBUS· ET DE HIS QUIE PROPRIA EPISCOPI ESSE NOSCUNTUR EX CONCILIO ANTIOCHENO· CAP· XXIIII;
Que sunt ecclesiae sub omni sollicitudine et conscientia bona et fide que in deum est qui cuncta considerat iudicatque; serventur; quie etiam dispensanda sunt iudicio et potestate pontificis cui commissus est populus et animę que intra ecclesia congregaentur; manifesta vero sint que pertinere videntur ecclesiae cum notitia populorum et diaconorum qui circa ipsum sunt; ita ut agnoscant nec ignorent que sunt ecclesię propria nec eos aliquid lateat ut si contigerit episcopum migrare de seculo certis existentibus rebus. que sunt ecclesię nec ipse conlapse depereant. necque propria probantur episcopi· sub occasione rerum pervadantur ecclesiae; iustum namque et acceptum est coram deo et hominibus; ut sua episcopus quibus voluerit derelinquat; et quę ęcclesię sunt eidem conserventur ecclesię. ut nec ecclesiea aliquid patiatur incommodum. nec episcopus sub occasione proscribantur ecclesię. et in causas incidant qui ad eum pertinent. et ipse post obitum maledictionibus ingravetur;
presbiterorum
LXXXVIII·
UT EPISCOPUS DISPENSANDI RES ĘCCLESIASTICAS HABEAT POTESTATEM EX EODEM CONCILIO· CAP XXV·
Episcopus ecclesiasticarum rerum habeat potestatem ad dispensandum erga omnes qui indigent; cum summa reverentia et timore dei; participet autem et ipse quibus indiget si tamen indiget tam suis quam fratrum qui ab eo suscipiuntur necessariis usibus profuturis; ita ut in nullo qualibet occasione fraudentur iuxta sanctum apostolum sic dicentem; habentes victum et tegumentum his contenti sumus; quod si contentus istis minime fuerit· convertat autem res ecclesię in suos usus domesticos et eius commoda. vel agrorum fructus non cum presbyterorum conscientia diaconorumquie pertractet. sed horum potestatem domesticis suis aut propinquis aut fratribus filiisque committat ut per huiusmodi personas occulte ceteri ledantur ecclesię; synodo provintię poenas iste persolvant; si autem et aliter accusetur episcopius aut presbyteri qui cumque ipso sunt. quod ea quie pertinent ad ecclesiam vel ex agris vel ex alia qualibet ecclesiastica facultate sibimet usurpent· ita ut ex hoc affligantur quidem pauperes. criminationi vero et blasfphemiis tam sermo prędicationis quam hii qui dispensant taliter exponantur. et os oportet corrigi. sancta synodo id quod condecet adprobante;
deesse in aliis
LXXXVIIII·
UT DE REBUS ECCLESIAE NIHIL EPISCOPI AUFERANT ET QUALITER PROXIMI FUNDATORES ECCLESIARUM SOLLICITUDINEM GERUANT· EX CONCILIO TOLETANO;
Omneis itaque rei ecclęsiastice quantitas sicut remedium venię tribuit conferenti; ita dampnum rite preparat fraudatori; et ideo nullus sacerdotum vel ministrorum ex rebus ecclesię que in quibuscumque locis a fidelibus largiuntur aliquid auferat. vel iurio suo aut cathedre propriae unitate connectant; devotio enim uniuscuiusque sicut gratanter votum contulit deo; ita definivit quod plenitudo votorum conservaretur in loquco; in quo vel si conlata tenentur magnea gratia offerentis; ita si frustantur. Imminet pernicies defraudantis; verum ut rei huius potior solidatus habeatur condignis filiis vel nepotibus honestioribusque propinquis eius qui construxit vel ditavit ecclesiam· licitum sit a bone intentionis habere sollertiam; ut si sacerdotem seu ministrum aliquod ex conlatis rebus previderit defraudare aut communicationis honesta conventione conpescant talia episcopo vel iudici corrigenda denuntient; quod si talia episcopus agere contemneit; metropolitano eius hec insinuare procuret; Si autem methropolitanus talia gereit regis hec auditibus intimare non differant; ipsis tamen heredibus; in eisdem rebus non liceat quasi iuris propriis potestatem preferre; non rapinam· non fraudem gerere. non violentiam quamcumque presummere; sed hoc solum in salutare sollicitudinem adhibere. quod autem in nullam noxam operatio nocens adtingat· aut vel in multam vel in aliquam partem salutaris maerces adssummant; si quis vero deinceps hec monita temerare voluerit; et male rapta cum confusione restituet· et excommunicationis annuę sententiam sustinebit;
XC·
UT EPISCOPUS EXIGUUM ALIQUID SINE CLERICORUM· COHNIBENTIA DISTRAHAT· EX CONCILIO AGATENSE; CAP XLV;
Terrulas aut vineas exiguas ecclesiae minus utiles aut longe positias parvas. episcopus sine concilio fratrum· si necessitas fuerit· distrahendi habeat potestatem;
XCI·
UT SERVOS ECCLESIĘ FUGITIVOS LICEAT VIENDERE EPISCOPO EX CONCILIO QUO SUPRA·
Fugitivos etiam de domos suas aut familias deserentes qui etiam si revocati fuerint teneri non possunt; simili ratione ab episcopo si voluerit aut si ita illi meruerint distrahantur;
XCII
DE EPISCOPIS QUI PER TESTAMENTUM DE REBUS ECCLESIĘ ALIQUID CONTULERINT EX CONCILIO QUO SUPRA;
Si episcopus condito testamento aliquid de ęcclesiastici iuris proprietate ligaverit; aliter non valebit nisi tantum die iuris proprii facultate subppleverit;
XCIII·
DE VIENDICTIONIBUS QUAS ABBATES FACERE PRESUMUNT EX CONCILIO QUO SUPRA;
Venditiones quas abbates facere presumunt; hec forma servetur ut quicquid sine episcopi notitiam venditum fuerit· ad potestatem episcopi revocetur; mancipia vero monachis donata ab abbatesibus non licet manumitti; iniustum enim putamus· ut monachis codianum rurale opus facientibus. servi eorum libertatis otio potiantur;
XCIIII·
DE LIBERTIS EX FAMILIA ECCLESIAE FACTIS EX CONCILIO TOLETANO;
Si nihil ex proprio conferant sacerdotes qui eos faciunt· et si qui nulla ex rebus suis pauperibus christi distribuunt ęterni iudicis vocem in futurum condempnabuntur quanto magis hi qui auferunt pauperibus quod non dederunt? quapropter episcopi qui nihil ex proprio suo ecclesię christi conpensaverint hanc divinam sententiam metuant· et liberos ex familiis ecclesię ad condempnationem suam facere non presumant; impium est enim ut qui res suas ecclesię christi non contulerit· damnum inferat. et ius ecclesię alięnare intendat; tales igitur libertos successor episcopus absque aliqua oppositione ad ius ecclesię revocabit; quia eos non ęquitas sed inprobitas solvit;
XCV
DE DISCRETIONE MANUMISSORUM EX FAMILIA ĘCCLESIAE QUALITER MANUMITTANTUR ET NE ADVERSA TESTIFICENT VEL ACCUSENT· EX CONCILIO QUO SUPRA· CAP LXVIII
Episcopus qui mancipium iuris ecclesiae non retento ecclesiastico patrocinio manumitti desiderat; duo meriti eiusdem et peculii coram concilio ecclesiae cui preminet. et per commutationem subscribentibus sacerdotibus offerat· ut vera et iusta inveniatur definitio commutantis; tunc enim libera manumissione sine patrocinio ęcclesiae concedere poterit; quia eum quem libertati tradere disponit. iam iurie proprio adquisivit; huiusmodi autem liberto adversus ecclesiam cuius iuris extitit; accusandi vel testificandi denegetur licentia; quod si presumpsęrit; placet ut stante commutatione in servitutem proprie ecclesię revocetur quam nocere conatur;
XCVI
DE LIBERTIS PATROCINIO· ECCLESIAE COMMENDATIS EX CONCILIO TOLETANO· CAP LXVI
Liberti qui a quibuscumque manumissi sunt atque ecclesię patrocinio commendati existunt sicut et regule antiquorum patrum constitueriunt; sacerdotali defensione a cuiuslibet insolentia protegantur· sive in statuta libertatis eorum seu in peculio quod habere noscuntur;
XCVII
UT LAICI CONTEMPTORES CANONUM EXCOMMUNICENTUR CLERICI HONORE PRIVENTUR· EX CONCILIO CARTAGINIS;
Gradtus episcopus dixit; iusxta statuta concilii et mediocritatis meae sententiam; placet facere rerum omnium conclusionem. universi tituli designati et digesti. teneant sententias suas; sane credo vos tenere multis conciliis a patribus nostris· et tradictionem esse dampnatam· et rebaptizationis impietatem esse puniendam; quas res etiam nostro concilio credo iam terminum accepisse; reliqua vero que vel facta vel dicta superius conprehensa sunt vel ab aliis conscripta secundum legem inveniuntur; custodire nos oportet; si quis vero statuta supergresus corruperit vel pro nihilo habenda putaverit· si laicus est; honore privetur; universi dixerunt· placet placet;
communione· si clericus
XCVIII·
UT SI QUIS SACERDOTUM CONTRA INTERDICTA FECERIT A SUO SIT OFFITIO SUBMOVENDUS EX EPISTOLA PAPE LEONIS AD EPISCOPOS PER CAMPANIAM PICENUM ET TUSTICTIUM· CAP· V·
Hoc itaque admonitio nostra denuntiat; quod si quis fratrum contra hęc statuta venire temptaverit. et prohibita fuerit ausus amittere. a suo se noverit offitcio submovendum; nec communionis nostre futurum esse consortem; qui socius esse noluit disciplinae;
XCVIIII·
DE FLECTENDO GENUA· EX CONCILIO NICENO CAPITULA· XX·
Quoniam sunt quidam in die dominico genu flectentes et in diebus pentecosten· ut omnia universis locis consonanter observentur; placuit sancto concilio stantes domino vota persolvere;
C.
UT POPULUS ANTE COMPLETAM MISSAM ET BENEDICTIONEM ACCEPTAM· EGREDI NON PRESUMANT· EX CONCILIO AURELIANENSE; CAP XXII·
Cum ad celebrandas missas in dei nomine convenitur; populus non ante discedat quam missearum sollempnitas conpleantur; et ubi episcopus fuerit benedictionem accipiant sacerdotis;
EX CONCILIO CARTAGINENSE·
Sacerdote verbum in ecclesiam facientem quei egressus de auditorio fuerit; excommunicetur;
CI
QUOD MANERE DEBEAT FIRMUM SI SERVI FISCI ECCLESIAS FECERINT EASQUE DE PECULIO SUO DIOTAVERINT EX CONCILIO TOLETANO·
Si quis ex servis fiscalibus fortasse ecclesias construxerint easque de sua paupertate ditaverint· hoc procuret episcopus prece sua auctoritate regia confirmari;
CII·
UT VALLEMATIA ET TURPIA CANTICA PROHIBEANTUR EX EODEM CONCILIO;
Exterminanda omnino est inregiosa consuetudo quam vulgus per sanctorum sollempnitates agere consuevit; ut populi qui debent officia divina adttendere. saltationibus· turpibus invigilent. canticis non solum sibi nocentes sed et religiosorum officiis perestrepentes; hoc etenim ut ab omni hispania depellatur; sacerdotum et iudicum a concilio sancto cure conmittitur;
CIII·
DE HIS QUI ECCLESIASTICA IEIUNIA ABSQUE NECESSITATE DISSOLVUNT EX CONCILIO GANGRENSE; CAP XVIIII·
Si quis eorum qui continentię student absque necessitate corporea tradita in commune ieiunia et ab ecclesia custodita superbiendo dissolvit stimulo suę cogitationis inpulsus; anathema sit;
CIIII·
NON DEBERE IN DIEBUS IEIUNIORUM COMMEMORATIONES MARTYRUM FIERI EX CONCILIO LAUDICENSE; CAP LI·
Quod non oporteat in quadragesima martyrum natalitia caelebrari; sed eorum sancta commemoratio in diebus sabbatorum et dominicorum fieri conveniat;
CV·
OBLATIONES OFFERI IN DOMIBUS NON OPORTERE EX CONCILIO QUO SUPRA· CAP· LVII;
Quod non oporteat in domibus oblationes caelebrari ab episcopis vel a presbyteris;
CVI
UT SACRAMENTUM CATICUMINIS NON PREBEATUR EX EPISTOLA PAPE LEONIS;
Item placuit ut etiam per sollemnissimos paschales dies sacramentum caticuminis non detur. nisi solitum salis. quia si fideles per illos dies sacramenta non mutant. nec caticuminos oportet mutare;
CVII·
QUOD PASCHA ET PENTECOSTEN SIT BAPTIZANDUM EX EPISTOLA EIUSDEM PAPE AD EPISCOPOS PER SICILIAM· CAP XI·
Unde quia manifestissime patet baptizandis in ęcclesia electis hęc duo tempora de quibus locuti sumus esse legitima; dilectionem vestram monemus. ut nullos alios dies huius observantię misceatis;
CVIII·
QUOD OMNI TEMPORE HI QUI NECESSITATE MORTIS AUT EGRITUDINIS VEL OBSIDIONIS SIVE PERSECUTIONIS AUT NAUFRAGII URGUENTUR DEBEANT BAPTIZARI· DE REDDITA ETIAM CHRISTI BAPTISMI RATIONE· EX EADEM EPISTOLA· CAP X·
Quia sunt alia quoque festa quibus multa in honorem dei refverentia debeatur· principalis tamen et maximi sacramenti custodienda nobis est mistice racionabilis excepcio; non interdicta licentcia qua in baptismo tribuenda quolibet tempore pereiclitantibus subvenitur; ita enim ab hais duabus festivitateibus conexais sibimet adtque cognatais incolumium et in pacis securitate degentium libera vota differimus; ut in mortis periculo in obsidionis discrimine in persecutionius angustiis in timore naufragii· nullo tempore hoc vere salutis singulare presidium cuiquam denegemus;
CVIIII·
DE CATICUMINA PREGNANTE EX CONCILIO NEO:CESARIENSIS· CAP· VI·
Gravidam oportet baptizari quando voluerit; nihil enim in hoc que parit nascenti communicat; propterea quod uniuscuiusque suum propositum in confessione declararetur;
CX·
DE INFANTIBUS BAPTIZANDIS QUOTIENS DUBITATUR UTRUM FUERINT BAPTIZATI EX CONCILIO AFRICANO· XXXVIIII·
Item placuit de infantibus quoties non inveniuntur certissimei testes qui eos baptizatos esse sine dubitatione testentur neque ipsi sunt per etatem de traditis sibi sacramentis idonei respondere; absque ullo scriupulo eos esse baptizandos. ne ista trepidatio eos faciat. sacramentorum purgatione privari; hinc enim legati maurorum fratres nostri consuluerunt; quia multos tales a barbaris redimunt;
CXI
DE BAPTIZATIS QUI NONDUM CONFIRMATI MORIUNTUR EX CONCILIO HELIBERRITANO·
Si quis diaconus regens plebem sine episcopo vel presbytero aliquos baptizaverit; episcopous eos per benedictionem perficere debebit; quod si ante de seculo recesserint; sub fide qua quisque credidit poterit esse iustus;
CXII·
DE HIS QUI REBAPTIZATI SUNT QUANTUM PENITEANT EX CONCILIO HILERDENSE·
De his qui in prevaricatione rebaptizati sine aliqua necessitate vel tormento dilapsi sunt; placuit ut circa eos illa nicensę synodi statuta serventur. que de praevaricatoribus constituta esse noscuntur; id est ut septem annois inter caticuminos orent· et duobus inter catholicos; et postea moderatione et clementia episcopi· fidelibus in oblatione et eoucaristia communicent;
QUOD NON DEBEANT BAPTIZATI NISI AB EPISCOPIS CONSIGNARI EX EPISTOLA PAPE INNOCENTII AD DECENTIUM· CAP III·
De consignandis vero infantibus; manifestum est non ab alio quam ab episcopo fieri licere; nam presbyteri licet sint sacerdotes; pontificatous tamen apicem non habent; hoc autem pontificibus solis deberi ut vel consignent vel paraclitum spiritum tradant. non solum consuetudo ecclęsiastica demonstrat; verum illa lectio actuum apostolorum que asserit· petrum et iohannem esse directos qui iam baptizatis tradunt spiritum sanctum; nam presbyteris seu extra episcopum seu presente episcopo cum baptizant; chrismate baptizatos ungere licet; sed quod ab episcopo fuerit consecratum non tamen frontem ex eodem oleo signare quod solis debetur episcopis cum tradunt spiritum paraclitum; verba vero dicere non possum ne magis prodere videar quam ad consolationem respondere.;
CXIIII·
DE IENERGUMINIS BAPTIZATIS EX EADEM EPISTOLA CAP VI·
De his vero baptizatis qui postea demonio aut vitio aliquo aut peccato interveniente arripiuntur; quesivit dilectio tua si a presbytero vel a diacono possint aut debeant consignari; quod hoc nisi episcopus preceperit; non licet; nam ei manus inponenda omnino non est; nisi episcopus auctoritatem dederit id efficiendi; ut autem fiat; episcopi est imperare ut manus ei vel a presbytero vel a ceteris clericis inponatur; nam quomodo id fieri sine magno labore poterit ut longe constitutus energuminis ad episcopum deducatur cum si talis causus ei in itinere acciderit nec ferri ad episcopum nec ferri ad sua facile possit;
CXV·
DE EPISTOLA SANCTI IACOBI APOSTOLI IN QUA PRO INFIRMIS ORARE PRECIPITUR EX EOADEM EPISTOLA· CAP VIII·
Sane quoniam de hoc seicuti de ceteris consulere voluit dilectio tua; adiecit etiam si filius meus caelestinus diaconus in epistola sua esse a tua dilectione positum illud quod in beati apostoli iacobi epistola conscriptum est· infirmatur quis in vobis inducat presbyteros et orent super eum unguentes eum oleo in nomine domini et oratio fidei· salvabit infirmum· et suscitabit eum dominus· et si in peccatis fuerit remitetur ei; quod non est dubium de fidelibus egrotantibus acceipi vel intellegi debere; qui sancto oleo chrismatis perungui possunt. quod ab episcopo confectum non solum sacerdotibus sed omnibus uti christianis licet in sua aut suorum necessitate unguendum; ceterum illud superfluum videmus abdiectum; ut de episcopo ambigatur. quod presbyteris licere non dubium est; nam idcirco presbyteris dictum est; quia episcopi occupationibus aliis impediti· ad omnes languidos ire non possunt; ceterum si episcopus aut potest aut dignum ducit aliquem ad se visitandum; et benedicere et tangere chrismate sine cunctacione potest. cuius est ipsum chrisma conficere; nam pęnitentibus istud fundi non potest; quia genus est sacramenti; nam quibus reliqua sacramenta negantur. quomodo unum genus putatur posse concedi?
UT NULLA PRECTIA· DE BAPTIZANDIS CONSIGNANDISQUE FIDELIBUS EXIGANTUR; QUOD SI QUI PERPETRARE FUERINT DEPREHENSI; HONORIS SUI SINT PERICULO SUBITURI EX EPISTOLA PAPE GELASI· CAP· V·
Baptizandis consignandisque fidelibus precia nulla prefigant; nec in oblationibus quibuslibet inpositis exagitare cupiant renascentes; quoniam quod gratis accepimus; gratis dare mandamus; et ideo nihil predictis prosrsus exigere moliantur? quod vel paupertate cogente deterriti· vel indignatione revocati redemptionis sui causas adire despiciant. certum habentes quod qui prohibita deprehensi fuerint admisisse vel commissa non potius sua sponte correxerint. periculum subituri proprii sint honoris;
CXVII·
EX CONCILIO AURASICO;
Inerguminis baptizatis si de purgatione sua curant et sollicitudine clericorum tradunt monitisque obtemperant; omnimodis communicent sacramenti ipsius virtute vel muniendi ab incursu demonum quo infestantur. vel purgandi quorum iam ostenditur vita purgatior;
EX CONCILIO CARTAGINIS;
De inerguminis omni dię ab exorcistis manus inponende; Omni die exorciste inerguminis; manus inponant;
EX CONCILIO QUO SUPRA·
Pavimenta domorum dei inergumini verrant;
EX CONCILIO QUO SUPRA;
Inerguminis in domo dei adsedentibus; victus cotidianus per exorcistas oportuno tempore ministretur;
Shelfmark:
Köln, Erzbischöfliche Diözesan- und Dombibliothek, 122